အနုတ်လက္ခဏာ ဆောင်သော စိတ်ခံစားမှုများနှင့် ငွေကြေးဆုံးဖြတ်ချက်များ

ငွေကြေးစီမံခန့်ခွဲမှုဆိုတာ ဂဏန်းပေါင်းစက်နဲ့ တွက်ချက်ရုံသက်သက် မဟုတ်ပါဘူး။ လူတစ်ဦးချင်းစီရဲ့ စိတ်ခံစားမှု (Emotions) ဟာ ငွေသုံးစွဲပုံ၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံပုံနဲ့ စုဆောင်းပုံတို့ကို လွှမ်းမိုးနေပါတယ်။ အထူးသဖြင့် ကြောက်ရွံ့ခြင်း၊ စိုးရိမ်ပူပန်ခြင်း၊ မနာလိုခြင်းနဲ့ ဒေါသထွက်ခြင်း စတဲ့ အနုတ်လက္ခဏာဆောင်တဲ့ စိတ်ခံစားမှုတွေက အဆိုးရွားဆုံး ငွေကြေးဆုံးဖြတ်ချက်တွေကို ချမှတ်မိစေနိုင်ပါတယ်။ သင့်ရဲ့ ငွေကြေးအနာဂတ်ကို မထိခိုက်စေဖို့အတွက် ဒီစိတ်ခံစားမှုတွေကို ဘယ်လို ထိန်းချုပ်ပြီး မှန်ကန်တဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်တွေ ချမှတ်နိုင်မလဲဆိုတာ လေ့လာကြည့်ကြရအောင်။

အနုတ်လက္ခဏာဆောင်သော စိတ်ခံစားမှုများနှင့် ငွေကြေးဆိုင်ရာ အမှားများ

၁။ ကြောက်ရွံ့ခြင်းနှင့် စိုးရိမ်ပူပန်ခြင်း (Fear and Anxiety)

စီးပွားရေး အခြေအနေ မတည်ငြိမ်မှု သို့မဟုတ် ဈေးကွက် အတက်အကျကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ ကြောက်ရွံ့မှုဟာ လူအများစုကို အဆိုးရွားဆုံး ဆုံးဖြတ်ချက်တွေ ချမှတ်စေပါတယ်။

အမှား: ဈေးကွက် ပုံမှန်အတိုင်း ပြန်တက်လာမယ့်အချိန်မှာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုအားလုံးကို အရှုံးခံပြီး ရောင်းချပစ်ခြင်း (Panic Selling)။ ဒါဟာ ရေရှည် အမြတ်ရမယ့် အခွင့်အရေးကို လက်လွှတ်ဆုံးရှုံးစေတဲ့အပြင်၊ အများဆုံး ငွေကြေးဆုံးရှုံးမှုကိုလည်း ဖြစ်စေပါတယ်။

ကိုင်တွယ်နည်း: ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကို အချိန်တိုအတွင်း ဖြစ်ပျက်နေတဲ့ အခြေအနေနဲ့ မဆုံးဖြတ်ဘဲ ရေရှည်ပန်းတိုင် အပေါ် အခြေခံပြီး ဆုံးဖြတ်ပါ။ စိတ်ပူပန်မှု လျှော့ချရန်အတွက် သင့်ရဲ့ အရေးပေါ် ရန်ပုံငွေ (Emergency Fund) ကို ခိုင်မာအောင် စုဆောင်းထားပါ။

၂။ မနာလိုခြင်းနှင့် လောဘကြီးခြင်း (Envy and Greed)

အခြားလူတွေ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကနေ မြန်မြန်ချမ်းသာသွားတာကို မြင်တွေ့ရတဲ့အခါ မိမိကိုယ်တိုင်လည်း လိုက်လုပ်ချင်တဲ့ စိတ်၊ ဒါမှမဟုတ် လောဘစိတ် ဝင်လာတတ်ပါတယ်။

အမှား: အမြတ်များများရဖို့ အန္တရာယ်များတဲ့ (High-risk) ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု တွေကို စုံစမ်းမှုမရှိဘဲ လိုက်လုပ်ခြင်း သို့မဟုတ် ငွေကြေး အမြန်ရမည့် လိမ်လည်မှုများ (Scams) မှာ ပါဝင်မိခြင်း။

ကိုင်တွယ်နည်း: နှိုင်းယှဉ်ခြင်းကို ရှောင်ပါ။ သင့်ရဲ့ ဘဏ္ဍာရေး ခရီးစဉ်ဟာ သူများနဲ့ မတူပါဘူး။ စည်းကမ်းနဲ့အညီ အမြဲတမ်း ရင်းနှီးမြှုပ်နှံခြင်း (Dollar-Cost Averaging) ကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်ပါ။ လောဘစိတ်ကို ထိန်းချုပ်ရန် မိမိရဲ့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု နည်းဗျူဟာကို စွဲစွဲမြဲမြဲ လိုက်နာပါ။

၃။ စိတ်ပျက်အားငယ်ခြင်းနှင့် ရောင်းလိုအား (Disappointment and Emotional Spending)

ပန်းတိုင်ကို မရောက်တဲ့အခါ သို့မဟုတ် မကောင်းတဲ့ အဖြစ်အပျက်တွေ ကြုံလာရတဲ့အခါ စိတ်သက်သာရာရဖို့အတွက် ငွေကို အသုံးပြုတတ်ကြပါတယ်။

အမှား: စိတ်မကောင်းဖြစ်တိုင်း၊ ဝမ်းနည်းတိုင်း ဒါမှမဟုတ် ပျင်းရိတိုင်း လိုအပ်တာထက် ပိုပြီး ဈေးဝယ်ခြင်း (Retail Therapy) သို့မဟုတ် စိတ်ခံစားမှုအလိုက် သုံးစွဲခြင်း (Emotional Spending)။

ကိုင်တွယ်နည်း: စိတ်ခံစားမှုအလိုက် သုံးစွဲချင်စိတ် ပေါ်လာတဲ့အခါ ၄၈ နာရီ စောင့်ဆိုင်းခြင်း နည်းလမ်း ကို အသုံးပြုပါ။ အဲဒီပစ္စည်းကို တကယ်လိုအပ်ရဲ့လားဆိုတာ ပြန်စဉ်းစားပါ။ ငွေအစား တခြားနည်းလမ်းတွေ (ဥပမာ- လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်ခြင်း၊ သူငယ်ချင်းနဲ့ စကားပြောခြင်း) နဲ့ စိတ်ဖိစီးမှုကို ဖြေဖျောက်ပါ။

စိတ်ခံစားမှု ကင်းမဲ့သော ဘဏ္ဍာရေး စနစ် ဖန်တီးခြင်း

စိတ်ခံစားမှု လွှမ်းမိုးမှုကို လျှော့ချဖို့ အကောင်းဆုံးနည်းလမ်းကတော့ အရာအားလုံးကို အလိုအလျောက် ဖြစ်စေခြင်း (Automation) ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

လစာဝင်ငွေ အလိုအလျောက် ခွဲဝေခြင်း: လစာဝင်တာနဲ့ စုဆောင်းငွေ၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနဲ့ အကြွေးဆပ်ငွေတွေကို အလိုအလျောက် သက်ဆိုင်ရာ ဘဏ်အကောင့်တွေဆီ ခွဲထုတ်ထားပါ။

ကြိုတင်သတ်မှတ်ထားသော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု: ဈေးကွက်တက်သည်ဖြစ်စေ၊ ကျသည်ဖြစ်စေ လစဉ် ပုံသေပမာဏကို အလိုအလျောက် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံစေခြင်းဖြင့် စိတ်ခံစားမှုကင်းမဲ့သော ဆုံးဖြတ်ချက်ကို အမြဲတမ်း ချမှတ်နိုင်ပါလိမ့်မယ်။

သင့်ရဲ့ ငွေကြေးဆိုင်ရာ ဆုံးဖြတ်ချက်တွေကို စိတ်ခံစားမှုက လွှမ်းမိုးခွင့် မပြုပါနဲ့။ သင် စိတ်လှုပ်ရှားနေတဲ့အခါ၊ ကြောက်ရွံ့နေတဲ့အခါ ဒါမှမဟုတ် လောဘကြီးနေတဲ့အခါ ဆုံးဖြတ်ချက် မချပါနဲ့။ စနစ်တကျ ပြင်ဆင်ထားတဲ့ အစီအစဉ်အတိုင်း လိုက်နာခြင်းဖြင့် ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ အမှားတွေကနေ လွတ်မြောက်နိုင်ပြီး ပိုမိုခိုင်မာတဲ့ အနာဂတ်ကို တည်ဆောက်နိုင်ပါလိမ့်မယ်။

သင့်ရဲ့ ငွေကြေးဆုံးဖြတ်ချက်တွေမှာ ဘယ်စိတ်ခံစားမှုက အများဆုံး လွှမ်းမိုးနေတတ်ပါသလဲ။